Türkiye-Mısır içinde yeni dönem | Çavuşoğlu: Süreci başlattık, büyükelçi ataması için yakında karar vereceğiz – Son Dakika Türkiye Haberleri


SORU & CEVAP

Büyükelçi atamasıyla ilgili birazcık daha derin informasyon verebilir misiniz? Kasım’da gene bir sohbetimizde gelecek aylarda atanabilir demiştiniz. Şu demek oluyor ki burada ne görüştünüz, ne olacak durum?

Cumhurbaşkanları biraraya gelirse onlar açıklasınlar diye planlıyorduk. Şimdi seçim zamanında bu biraraya gelme gecikirse, o vakit yine Cumhurbaşkanlarına arz edeceğiz, bir ihtimal bir sonraki ziyarete hazırlanırız. En üst düzeyde izahat olsun diye bekliyorduk işin doğrusu. Seçim sonrasına kalırsa yine istişare edeceğiz. Yakın bir vakit içinde bu mevzuda karar vereceğiz. Fakat bu süreci başlattığımızı esasen basın toplantısında da duyurduk.

O vakit Ramazan ayındaki davette olabilir bir ihtimal değil mi?

Olabilir, yine istişare edeceğiz; Cumhurbaşkanlarını mı bekleyeceğiz, yoksa bir sonraki ziyarette mi yapacağız, onu istişare edeceğiz. Fakat süreci başlatma mevzusunda mutabıkız, esasen basın toplantısında da açıkladık.

İlişkilerin normalleşmesine yol açan kırılma noktası neydi?

Kırılma noktası demeyelim de, bir olgunlaşma süreci oldu. Aslen, Shoukry ile New York’ta da biz bu yol haritası üstünde anlaşmıştık. Ilkin yardımcılarımız biraraya gelecekti, sonrasında üçüncü ülkede biz biraraya gelecektik, sonrasında Cumhurbaşkanlarımızın bir araya gelmesinin hazırlığını yapacaktık. Fakat Doha’da birden pozitif anlamda bir oldu-bitti oldu. Dolayısıyla tam takvim işlemedi. Esas dönüm noktası Sayın Cumhurbaşkanımızın Doha’daki görüşmesi oldu.

Doha’daki görüşme öncesinde perde arkasında muhteşem bir şeyler oldu mu?

Perde arkasında o şekilde muhteşem bir şey olmadı. Bir taraftan güvenlikle ilgili istişareler oldu, danışma kurumları düzeyinde, bir taraftan bizim fazlaca sayıda görüşmemiz oldu.

Bazı başlıklar var Sayın Bakan, mesela Libya mevzusu, Türkiye’nin deniz yetki alanları anlaşması, hidrokarbon anlaşması çetrefilli görünen başlıklar. Bir taraftan da Mısır tarafınca atılan ve bizi rahatsız etmiş olduğu söylenen Cenup Kıbrıs-Mısır-Yunanistan ortaklaşa iş var. Bunlarla ilgili iyi mi bir yol alınabilir, yoksa bunlar kenara koyulup ilişkiler normalleşecek, ondan sonra mı önümüze gelecek başlıklar?

Yok, bunların hepsi değerlendirilmesi ihtiyaç duyulan hususlar. Burada mesele olarak bir tek hususa katılmıyorum: Deniz yetki alanları anlaşması. Bundan dolayı bizim Libya’yla yaptığımız deniz yetki alanları anlaşması, Mısır’ın aleyhine değil. Mısır’ın Yunanistan’la yapılan anlaşma da bizim aleyhimize değil. O anlaşmada Mısır tarafı ilişkiler soğukken bile bizim kıta sahanlığımızın sınırlarına riayet etti.

Hidrokarbon için de aynı şeyi söyler misiniz, hidrokarbon anlaşması için?

Aslen o da bir mesele değil. Her ülke her ülkeyle hidrokarbon anlaşması yapar. Mısır şu anda bu mevzuya, Libya’daki mevcut Hükümetin süresinin dolduğu ve artık meşru olmadığı için antak kalma imzalayamayacağı argümanıyla itiraz ediyor. İmzalanan anlaşmanın kendileri aleyhine bulunduğunu söylemiyor. Mısır’ın rahatsız olduğu mevzu, başından beri söylediği mevzu bizim oradaki mevcudiyetimiz. Ikimiz de oradaki mevcudiyetimizin Mısır için bir tehdit oluşturmadığını; o günkü meşru Hükümetin daveti ve sonraki hükümetlerin de devam ettirdiği, eğitim dahil bir işbirliğine dayandığını söylüyoruz. Ve bunun da kendilerine yönelik herhangi bir negatif tesirinin bugüne dek olmadığını anlatıyoruz. Şimdi Libya mevzusunda da daha yakın istişare ve ortaklaşa iş içinde olmak için mutabık kaldık. Dolayısıyla beraber çalıştıktan sonrasında, bizim oradaki mevcudiyetimizin ya da askeri işbirliğimizin onlara yönelik bir tehdit olmadığını onlar da görüyor. Aslen görüşmemizde şunu görüyoruz: Libya’da nedir hedefimiz, seçim değil mi? Seçim olmadan ülkede birlik beraberlik olmaz. Bir tarafı tutup da bunun süresini uzatmaya çalışmak, oynamak doğru bir şey değil. Biz meşru hükümetlerle çalışırken, öteki taraftan ülkenin -tabii şartları da oluşturarak- seçim yasası başta olmak suretiyle lüzumlu yasaları çıkartarak anayasa değişikliğiyle birlikte yerin oluşturulmasıyla bir seçime gidilmesi icap ettiğini hep söylüyoruz. Aslen bu mevzularda da bir görüş ayrılığımız yok. Onların Aguila Saleh ile fazla angajmanı var, bizim ise tüm taraflarla, sadece Libya’nın Batı’sıyla birazcık daha çok angajmanımız var. Doğal Mısır’ın Libya’daki istikrarsızlıktan duyduğu endişeyi anlıyoruz. Sonuçta yanı başındaki ülkenin güvenliği ve istikrarı doğal ki mühim.
Deniz yetki alanları mevzusunda ilerde biz Mısır’la bir antak kalma imzalarsak bu Mısır’ın fazlaca lehine olacak. Şu demek oluyor ki bizim aleyhimize bir şey yok, fakat Akdeniz’in bu tarafında Mısır’ın lehine olacak.

Yunanistan ve GKRY…

Önceki görüşmelerimizde de söyledik, biz Türkiye olarak Mısır’a yada İsrail’e yada başka bir ülkeye bizimle ilişkilerinizi düzelttiniz, diğerleriyle ilişkileri kati demeyiz. Fakat burada bir ortaklaşa iş olacaksa, Türkiye’nin haklarını da yedirmeyiz; her insana söylüyoruz bunu. Bizimle hep birlikte ortaklaşa iş yapsalar da aynı şekilde, hakça paylaşım diyoruz. Sayın Cumhurbaşkanımızın Avrupa Birliği’ne teklif etmiş olduğu Doğu Akdeniz Konferansının hakça paylaşım için fazlaca mühim bir platform olacağını söyledik. Onlar da bilhassa Yunanistan’la bu depremden sonrasında ilişkilerimizin yine sakinleşmesinden duydukları memnuniyeti dile getirdiler. Şu demek oluyor ki bizim Mısır’la ilişkilerimiz yada diğerlerinin onlarla ilişkileri birbirine alternatif olmamalı. Onlarla da iyi ilişkiler içinde olsunlar, bizimle de iyi ilişki içinde olsunlar.

Kaçırmış olabilirim, Hafter, kısaca Doğuyla temas ne olursa olsun alt düzeyde yapılıyordur, fakat Hafter’le görüşme anlamında iyi mi bir temas yürüyor?

Biz yalnız Batı ile değil Doğu ile de görüşüyoruz. O bölgeye Büyükelçimiz ziyarete gidiyor. Artık doğu-batı-güney, hep beraberce görüşüyoruz. Libya’yı bir tüm olarak görüyoruz. Fakat bu bizim yalnız meşru hükümeti tanıdığımız gerçeğini değiştirmez.

Libya’da seçim yasası, anayasa değişikliği mühim, fakat bir taraftan bu askerler meselesi yalnız Türkiye açısından söylemiyorum, Rusya tarafının paralı askerlerinin de orada olması mesele teşkil ediyor. Bu tarz şeyleri aşabilmek için Rusya’yla süreci hızlandırmak, Mısır’ın bu anlamda desteğini almak, kısaca çoklu bir süreç uygulanabilir mi? Bundan dolayı o sorun çözülmeden bir türlü bu tarafa geçilemiyor şeklinde.

Bir ülkede bulunan, değişik ülkelerin resmi yada hususi askeri mevcudiyetinin müzakeresini yapmak bizlere düşmez. Fakat BM buna öncülük eder de bir plan üstünde çalışılırsa biz ona katkı sağlarız.

Burada esas olması ihtiyaç duyulan şu: Şu anda Libya’da değişik güçler var. Bizim mevcudiyetimiz bir antak kalma çerçevesinde. Oradaki en meşru varlık bizim askeri mevcudiyetimiz. Öteki taraftan her siyasal aktörün arkasında azca ya da fazlaca milis gruplar var. Ülkeyi iyi mi birleştireceksin? Burada tertipli ordunun kurulması, tertipli güvenlik güçlerinin kurulması lazım. BM öncülüğünde bunlar yapılırken oluşturulacak güçlere eğitim başta olmak suretiyle her türlü desteği verebileceğimizi söylüyoruz. Şu anda esasen fazlaca sayıda güvenlik gücüne eğitim de veriyoruz biz Libya’da. Şu demek oluyor ki bu tür katkılarımız olur, burada pozitif katkılar sağlarız, fakat bir ülke askeri ve güvenlik mevzularında istediği ülkeyle ortaklaşa iş yapmış olup yapmama mevzusunda sonucu kendisi verir.

Sayın Bakanım Moskova’daki dörtlü görüşme niçin ertelendi?

Ruslar biz bunun hazırlığını yapamadık, erteleyelim dediler. fakat Suriye rejimi oradaydı, bir ihtimal ortak karar vermişlerdir. Sonrasında ileride yapacağız dediler, ikimiz de tamam dedik.

Esad’ın da Moskova’da olması, Putin’le görüşmesi?

Onların kendi arasındaki görüşmeler üstüne yorum yapamam. Sadece dörtlü toplantı ertelendi. Yapılacak fakat geçtiğimiz Perşembe günü olamadı.

Yakın tarihte mi, ucu açık mı bıraktılar?

Biz şimdi Rusya’dan tarih bekliyoruz.

Haber ve tarih bekliyoruz?

Evet. haber ve tarih bekliyoruz. Esasen onların fikri bu. Onların teklifi. Dolayısıyla onlar ev sahipliği yapıyor, onlardan haber bekleyeceğiz.

Müdafa Bakanları buluşmadan ilkin de bu şekilde bir toplantı olmuş muydu? Şu demek oluyor ki Dışişleri Bakanları için niçin öncesinde bakan yardımcılarının gitmesi planlandı?

O mevzular teknik konulardı, şimdi artık siyasal mevzular görüşülüyor. Siyasal olarak fazlaca mevzu var, bir hazırlık gerekir neleri konuşacağız, hangi mevzularda adım atılabilir, hangi mevzularda ortaklaşa iş yapacağız? Askeri ve danışma beraberdi dikkat ediyorsanız. Bunların hepsi aşama-aşama. Ilkin asker ve danışma kurumları, sonrasında Dışişleri Bakanları düzeyinde. Arada hazırlık toplantısına gereksinim var ise yapılır. Ondan sonrasında da ihtimaller içinde üst düzey görüşme gerçekleşir. Bir yol haritası üstünde daha ilkin mutabık kalınmıştı. Sayın Cumhurbaşkanımız da birkaç kere seyahatlerde gazeteci arkadaşlarla sohbetinde söylemişti.

Donörler Toplantısı?

Donörler Konferansı Pazartesi günü (bugün) düzenlenecek. Türkiye Zelzele Toparlanma ve Tekrardan İmar Değerlendirmesi Raporu (TERRA) yayımlandı. Bu raporun hazırlığını Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı kısaca UNDP, Dünya Bankası ve Avrupa Birliği yapmış oldu. Pazartesi (Bugün) günü konferansta üçlü bir sunum yapılacak: ilkin Strateji Bütçe Başkanlığı raporu sunacak, arkasından Dünya Bankası ve BM Kalkınma Programı bu raporla ilgili kendi sunumlarını yapacaklar. Fakat ileride doğal olarak bu raporlama devam edecek, değerlendirmeler devam edecek. Bundan dolayı atılması ihtiyaç duyulan orta vadeli adımlar var. Bu rapor aslen yalnız Pazartesi günkü (bugünkü) konuşma için bir referans olmayacak. Bundan sonrasında herhangi bir kredi kuruluşuyla bir kredi işbirliğine girdiğimiz vakit bu rapor referans olacak.

Donörler Toplantısından iyi mi bir şey çıkacak efendim? Direkt bir nakdi yardım mı açıklanacak, yoksa birazcık vadeye mi yayılacak, projeler üstüne mi inşa edilecek?

Gördüğümüz kadarıyla nakdi yardım taahhüdünde bulunanlar olacak, bir taraftan Avrupa Birliği’nin kendisi kendi fonlarından taahhütte bulunacak, bir taraftan Yatırım Bankası’nın açıklaması olacak. Öteki taraftan her ülkenin değişik taahhütlerde bulunacağını görüyoruz. Örneğin Macar Dışişleri Bakanı Szijjarto ile görüştüğümüzde Szijarto ülkemizdeki belli yerlerin tekrardan inşasıyla ilgili bir tavsiye getirdi. Örneğin Azerbaycan da belli bir yeri biz inşa edelim diyor. Özbekistan Cumhurbaşkanı geçen gün güzel bir projeyle geldi, okuluyla, her şeyiyle belli sayıda konut yapalım diyorlar. Bu şekilde taahhütlerde bulunanlar da olacak. Nakdi taahhütler de olacak. Bir de biliyorsunuz ki fon kuruldu Gömü ve Maliye Bakanlığımıza bağlı. Aktarılacak meblağlar bu fonda birikecek, buradan harcanacak. Bazıları da doğal şu projeye ben para harcayacağım diyor, bazıları şu şehirde diyor. Şu demek oluyor ki buna benzer değişik taahhütlerin olacağını görüyoruz. Şimdiden hepimiz adına net bir şey söylemeyeyim de türlü taahhütler olacak, katkılar olacak.

Yunanistan’ı ziyaret etmeniz yada Dendias’la görüşmeniz öngörülüyor mu?

Yunanistan’a gitmemiz gündemde değil. Pazartesi günü (bugün) Dendias da Brüksel’de olacak. Onunla görüşmemiz olabilir. Pazartesi sabah bununla birlikte Avrupa Birliği Dışişleri Bakanları Konsey Toplantısı var. Bizim katılacağımız donörler konferansı ise saat 13:30’da başlamış olacak. Sayın Cumhurbaşkanımız da çevrimiçi konferansa hitapta bulunacak.

Yunanistan’la ilişkilerdeki sorunların çözümü…

Sorunlu olan alanlarda görüş ayrılıklarımız devam ediyor. İstişari görüşmelerde bu tarz şeyleri iyi mi çözeceğimizi görüşme ediyoruz, fakat halen orada bir antak kalma yok, dolayısıyla o problemler devam ediyor.

Finlandiya’nın NATO üyeliğine kabul sürecinden sonrasında İsveç’in tavrında bir değişim işareti oluyor mu yada bir temas kuruldu mu, yakın dönemde?..

Geçtiğimiz Cuma günü İsveç Dışişleri Bakanı’yla da görüştüm. Finlandiya’yla ilgili bu şekilde bir karar açıklayacağımızı, ilkin bizlerden duymalarını istediğimizi, ikili ilişkilerimize verdiğimiz ehemmiyet ve onlara olan saygımızdan dolayı medyadan duymalarını istemediğimizi söyledim. Data verdim.

Kendisi de, inşallah NATO Zirvesi’nden ilkin bizim ki de sonuçlanır dedi.
Ben de size bağlı dedim. 1 Haziran itibarıyla yasanız da devreye giriyor dedim. NATO’ya üyeliklerinin, zirveye kadar atacakları adımlara bağlı bulunduğunu söyledim.

Ne dediler?

Her zamanki şeklinde, bazı şeyleri yaptık, kararlıyız diyorlar. Bu yeni hükümet daha kesin.

Siz iyi mi görüyorsunuz peki efendim, sizce iyi mi bir tavır alacaklar, değerlendirmeniz iyi mi?

Yapar yapmaz, demem doğru olmaz. Fakat mesele devam ediyor.

ABD’dan gelen açıklamalar … Süreç hızlandırılmalı şeklinde açıklamalar.

ABD, en başından beri iki ülkenin birlikte üye olması icap ettiğini söylüyor. Son olarak ABD Dışişleri Bakanı Blinken geldiği vakit da söylemiş oldu, NATO Genel Sekreteri de söylemiş oldu. Onlara da söyledik. Süreçleri ayırırız, Finlandiya’ya pozitif bakarız, diğerine şu anda pozitif bakamayız dedik. Bu aslen bir bildiri, yükümlülüğünü yerine getirenlerin, üçlü mutabakatı uygulayanların NATO’ya girmesine izin veririz, fakat adım atmayana da izin vermeyiz dedik.

Bu aslen, şimdi Macaristan’ın onaylaması bakımından da mühim. Macaristan da son olarak onaylayan biz olmayacağız diyordu. Bizim bu adımımızdan sonrasında, Macaristan da herhalde gelecek günlerde kendi sürecini değerlendirir, protokol meclisteydi esasen.

14 Mayıs’ta seçim sonucu alındı biliyorsunuz ki …Aday mısınız?…

4 dönem milletvekilliği yaptım. Seçimde nerede yararlı olabileceksek bizi o şekilde değerlendirin diyorum.
Şu anda işimize odaklanıyoruz. Dış siyaset seçimde mühim bir unsur. Dış siyaset emek harcamaları seçimlerde elbet gündemde fazlaca olacak, onun katkısı üstüne odaklanıyorum.

Seçim sürecinde yeni sürprizler görür müyüz? Örneğin Mısır’la olan süreç ….

Bu adımların hiçbirisinin seçim süreciyle ilgisi yok. Örneğin Suriye’yle angajmana karşı çıkan da fazlaca, angajman olsun diyen de var. Şu demek oluyor ki seçim stratejisi değil bunlar. Fakat 11 senedir çözülmeyen bir mesele var. Bu angajmana girmezsek de, bir taraftan terör problemi devam edecek, bir taraftan ülkedeki durum devam edecek.

Iyi mi bir hava görüyorsunuz şu anda? Muhalefetin tutumunu iyi mi değerlendiriyorsunuz?

Muhalefetin tutumu maalesef, asla pozitif değil. Hep yakacağız, yıkacağız, yargılayacağız. Ben pozitif bir şey görmedim. Hep elimize geçirirsek şunu yapacağız, bunu yapacağız. Halka bu şekilde itimat verilmez. Burada ne yapabileceğini söyle. Aktivist şeklinde söylemlere halkımız prim vermez. Biz siyasal partileriz, Türkiye’nin ciddi mevzuları var şu anda depremden sonrasında, dünyanın ciddi mevzuları var. Dünyadaki çatışmaların, krizlerin yüzde 60’ı bizim etrafımızda. Bir de gelecek hedeflerimiz var. Bu hedeflerimiz doğrultusunda ne yapacağız? Bunu konuşmamız lazım. Köktencilik söylemlere halk prim vermez.

Doğal dünyaya baktığınız vakit öteki taraftan, her yere gidiyoruz, Afrika’ya da gidiyoruz, birçok yere gidiyoruz, etrafımıza bakıyoruz, dönüyoruz yüzümüzü Türk yaşamına, Asya’ya, Balkanlara vesaire, her yere gidiyoruz. Türkiye’nin istikrarına minimum bizim kadar onlar da ehemmiyet veriyorlar, şu sebeple Türkiye’nin kuvvetli olması, o bölgelerde Türkiye’nin etkin olması hakkaniyet anlama gelir, kalkınma anlama gelir, insani yardım anlama gelir. Sayın Cumhurbaşkanımızın bu bölgelere neler yaptığını hepimiz biliyor. İşte Boşnaklar geldi, Sırp’ı da, Boşnak’ı da, Hırvat’ı aynı şeyi söylemiş oldu. Bizim sorumluluğumuz yalnız Türkiye’yle ilgili değil ki. Türkiye’nin istikrarlı olması bu bölge için de yaşamsal derecede mühim. Biz inşallah 14 Mayıs’ta Sayın Cumhurbaşkanımızın kuvvetli bir oyla, halkımızın oyuyla yine seçileceğine inanıyoruz. Hedeflerimize devam edeceğiz, bu doğrultuda da çalışacağız. Ben de sahada kampanyaya tüm gücümle destek vereceğim.

Bir tek Antalya’da mı seçim hazırlıklarını sürdüreceksiniz?

Bir tek Antalya’da değil her yere gideceğim. Gidiyorum esasen bir senedir. Üniversitelere gidiyorum, gençlere gidiyorum, anlatıyoruz, sohbetler ediyoruz samimi bir halde. Sorunların çözümü mevzusunda ne yapıyoruz bunu anlatıyoruz.

Efendim, bu tekrardan bayındır fonundan demin bir örnek verdiniz. Bu dış kaynaklar iyi mi kanalize edilecek, kısaca bu projeler ortaya iyi mi konulacak?

Maddi yardımda ve taahhütte bulunanlar olacak. O da bu fon üstünden kanalize edilecek. Tekrardan inşa dahil. Tekrardan inşa yalnız tekrardan ev yapmak değil ki daha iyisini, daha kalitelisini çevreye duyarlı, akıllı şehirler anlamına geliyor. İhtiyaç olan yerlerde okullar yapılacak, hastaneler yapılacak. Kimisi diyecek ki, ben şu kadar para veriyorum, fakat şurada kullanılması isterim diyecek, orada kullanılacak. Kimisi de diyecek ki, ben bir hastane yapacağım diyecek yada 5 okul yapacağım diyecek, o projeyi ben yapacağım diyecek. Kimisi de ben şu kadar insani yardım gönderdim ilave şunları da yapacağım diyecek. Gelen kaynaklar amacına gore kullanılacak depremle ilgili, tekrardan imarla ilgili, tekrardan inşayla ilgili kullanılacak. Saydam bir halde nereye kullanacağını da hepimiz görecek.

Mısır mevzusunda. Mısır gazının Türkiye’ye ihraç mevzusu. Takvimsel anlamda bir şey konuşuldu mu?…

Hayır. Şu şekilde söyledik: Bu mevzuda spot piyasadan almak yerine, enerji firmalarımız BOTAŞ’la Mısır şirketi EGAS uzun vadeli antak kalma imzalasınlar ve bu işbirliğimizi sürdürelim dedik. Kendi firmamız ve Enerji Bakanlıklarımız bu mevzuyu görüşme etsinler dedik.

Türk Devletleri Teşkilatı toplantısına ilişkin: Kıbrıs’ın TDT’ye gözlemci üyeliği mevzusunda bir şey var mı?

KKTC niçin gözlemci üye oldu? Gözlemci üyelik statüsüyle başladık, İslam İşbirliği Teşkilatında da o şekilde, EİT’de de o şekilde biliyorsunuz ki. Fakat burada ilk kere bir fark var Anayasal adıyla gözlemci üye oldu Şimal Kıbrıs Türk Cumhuriyeti. Toplantıya da katıldı bayrak orada. KKTC Cumhurbaşkanı toplantıya katıldı. Dışişleri Bakanları Toplantısına KKTC Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu geldi. Sayın Cumhurbaşkanımız New York’ta da altını çizdi, o günkü görüşmede da altını çizdi, artık Şimal Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin tanınması, aslen tanınmış haklarının Şimal Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne iade edilmesi için çalışıyoruz.

E-bültene Abone Ol Merak etmeyin. Spam yapmayacağız.

Yazar

Amacım insanlara tüyolar, ipuçları, bilgiler, çözümler paylaşmak.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Hızlı yorum için giriş yapın.

Giriş Yap

close